Ostrów Wielkopolski to miasto powiatowe w południowej Wielkopolsce, zamieszkałe przez niemal 66 400 osób (stan na koniec 2025 r.). Leży nad rzeką Ołobok, na skrzyżowaniu ważnych linii kolejowych prowadzących do Poznania, Wrocławia i Łodzi. Miasto słynie z jedynej w Polsce zachowanej wielkomiejskiej synagogi w stylu mauretańskim, wybudowanej w latach 1857-1860. To także miejsce młodości słynnego kompozytora Krzysztofa Komedy, który urodził się w Poznaniu. Ponadto Ostrów Wielkopolski jest znany z Ośrodka Sportowo-Rekreacyjnego Piaski-Szczygliczka, który latem odwiedza nawet 20 tysięcy osób dziennie.
Z czego słynie Ostrów Wielkopolski?
Ostrów Wielkopolski jest znany przede wszystkim z unikalnej nowej synagogi, która powstała w latach 1857-1860. To jedyna w Polsce wielkomiejska synagoga utrzymana w stylu mauretańskim, co czyni ją prawdziwym rarytasem na skalę europejską. Miasto to także miejsce, gdzie spędził młodość Krzysztof Komeda, wybitny polski kompozytor jazzowy, urodzony w Poznaniu. Jego spuścizna co roku przyciąga fanów muzyki filmowej na odbywający się tutaj festiwal Grand Prix Komeda.
Ostrów wyróżnia się solidnym zapleczem przemysłowym oraz logistycznym, a Ostrowski Park Przemysłowy odgrywa tu kluczową rolę. Położenie na przecięciu ważnych linii kolejowych łączących Poznań, Wrocław, Łódź i Katowice dodatkowo podkreśla strategiczne znaczenie miasta. Warto również zwrócić uwagę na Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny Piaski-Szczygliczka, który latem przyciąga nawet 20 tysięcy odwiedzających dziennie. Dodatkowo, Ostrów dysponuje nowoczesną halą widowiskowo-sportową 3mk Arena Ostrów, gdzie odbywają się mecze najwyższych lig w koszykówce i piłce ręcznej.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Synagoga | Nowa synagoga (1857-1860), jedyna w Polsce w stylu mauretańskim, centrum kulturalne po renowacji w 2006 roku. |
| Znane osoby | Krzysztof Komeda, polski kompozytor jazzowy, młodość spędzona w Ostrowie; festiwal Grand Prix Komeda. |
| Przemysł i logistyka | Ostrowski Park Przemysłowy, kluczowa rola w gospodarce; ważne połączenia kolejowe (Poznań, Wrocław, Łódź, Katowice). |
| Sport i rekreacja | Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny Piaski-Szczygliczka (do 20 tys. odwiedzających dziennie latem), hala 3mk Arena Ostrów, koszykówka, piłka ręczna. |
| Liczba mieszkańców w 2026 | 66 409 osób (stan na koniec 2025), trend spadkowy od 2002 (spadek o 6,1%), 52,4% kobiet, średni wiek 44,1 lat. |
| Położenie geograficzne | Nad rzeką Ołobok (dopływ Prosny), Wysoczyzna Kaliska, około 120 km na południe od Poznania, centrum handlowe i przemysłowe Południowej Wielkopolski. |
| Historia | Początki X wiek, prawa miejskie od 1713 roku, rozkwit XVIII-XIX wiek (handel, tkactwo), dynamiczny rozwój w okresie międzywojennym. |
| Atrakcje turystyczne | Nowa synagoga, konkatedra św. Stanisława (neoromańska, 1905-1907), muzeum 3D, Ostrowski Trakt Kultury (ratusz, najstarszy kościół szachulcowy, zabytkowe kamienice). |
| Wydarzenia kulturalne | Festiwal Grand Prix Komeda (czerwiec 2026, 15 edycja), Ostrowskie Centrum Kultury, Stara Przepompownia, spotkania artystyczne. |
| Sport | 3mk Arena Ostrów, mecze koszykówki, piłki ręcznej, siatkówki; Arged BMSLAM Stal Ostrów mistrz Polski 2020/2021 |
| Gastronomia | Restauracje: Tutti Santi, Ostrów Irish Pub & Restaurant, Weranda, Golonka w Pepitkę; oceny 4,6-4,7/5; kawiarnie, bary, bistro, lokale przy zalewie Piaski-Szczygliczka. |
Ilu mieszkańców liczy Ostrów Wielkopolski w 2026 roku?
Na koniec 2025 roku w Ostrowie Wielkopolskim zameldowanych było 66 409 osób, z czego 64 496 miało meldunek stały. To mniej niż w roku 2024, kiedy liczba mieszkańców sięgała 65 207. Trend malejącej liczby mieszkańców utrzymuje się już od dłuższego czasu. Jeszcze w 2002 roku miasto mogło pochwalić się znacznie większą populacją.
Analizy demograficzne wskazują, że między 2002 a 2024 rokiem liczba mieszkańców spadła o 6,1%. Taka sytuacja wynika zarówno z ujemnego przyrostu naturalnego, jak i migracji do większych ośrodków miejskich.
- Kobiety stanowią 52,4% lokalnej społeczności,
- Mężczyźni to 47,6%,
- Przeciętny wiek mieszkańca Ostrowa wynosi 44,1 lat.
Jaka jest powierzchnia Ostrowa Wielkopolskiego?
Powierzchnia Ostrowa Wielkopolskiego to 42 km². Miasto leży na Wysoczyźnie Kaliskiej, w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego, tuż nad brzegiem rzeki Ołobok. Z kolei gmina wiejska Ostrów Wielkopolski, otaczająca miasto, zajmuje aż 208 km² i zamieszkuje ją niemal 19 500 mieszkańców. Choć oba te tereny, miasto i gmina, stanowią odrębne jednostki samorządowe, współistnieją obok siebie i współpracują w ramach Aglomeracji Kalisko-Ostrowskiej.
Jaką gęstość zaludnienia ma Ostrów Wielkopolski?
Gęstość zaludnienia Ostrowa Wielkopolskiego wynosi około 1 581 osób na km². Dane te pochodzą od 66 409 zameldowanych mieszkańców i powierzchni miasta, która obejmuje 42 km². Taki poziom zaludnienia jest charakterystyczny dla średniej wielkości miast powiatowych w Polsce. Warto jednak zauważyć, że w porównaniu z okolicznymi gminami wiejskimi, gdzie gęstość wynosi zaledwie 92 osoby na km², miasto jest znacznie bardziej zaludnione.
Analiza struktury wiekowej mieszkańców ujawnia, że ponad połowa, bo 56,2%, znajduje się w aktywnym wieku produkcyjnym. Z kolei 17,1% mieszkańców to osoby przedprodukcyjne, a 26,7%, poprodukcyjne. Ta względna proporcja wskazuje na narastające obciążenie demograficzne, co stawia przed lokalnymi służbami publicznymi poważne wyzwania związane z koniecznością dostosowania się do wymagań starzejącej się populacji.
Jak kształtuje się przyrost naturalny i liczba urodzeń?
W 2024 roku w Ostrowie Wielkopolskim zanotowano ujemny przyrost naturalny wynoszący minus 335, co przekłada się na wartość minus 4,86 na tysiąc mieszkańców. To jeden z niekorzystnych wskaźników demograficznych w tym rejonie. W ciągu roku rodziło się tu 439 dzieci, podczas gdy liczba zgonów sięgnęła 774, skutkując negatywnym bilansem.
Rok później dane potwierdzają podobny trend:
- Z lokalnego szpitala odnotowano 1400 urodzeń,
- Miasto zyskało jedynie 339 nowych stałych mieszkańców,
- Zmarło 835 osób.
Efekt to przyrost naturalny sięgający minus 496 mieszkańców.
Nad jaką rzeką leży Ostrów Wielkopolski?
Ostrów Wielkopolski usytuowany jest nad rzeką Ołobok, lewym dopływem Prosny. Ten niewielki ciek płynie przez obszar gminy, a jego wody zasilać między innymi zalew Piaski-Szczygliczka, który stanowi główną rekreacyjną przestrzeń miasta.
Miasto leży na Wysoczyźnie Kaliskiej, dokładnie na skrzyżowaniu istotnych szlaków komunikacyjnych, około 120 km na południe od Poznania. Dzięki temu korzystnemu położeniu Ostrów stał się znaczącym centrum handlowym i przemysłowym Południowej Wielkopolski. Wokół miasta rozciąga się sieć mniejszych potoków oraz stawów, które nie tylko wzbogacają wodny krajobraz, ale też tworzą przyjazne miejsca dla wędkarzy i osób ceniących kontakt z naturą.
Jaka jest historia Ostrowa Wielkopolskiego?
Historia Ostrowa Wielkopolskiego sięga aż X wieku, kiedy to na północno-wschodnich terenach dzisiejszego miasta istniał grodzisko obronne. Pierwsze wzmianki pisane o Ostrowie pochodzą z 1404 roku, choć formalne prawa miejskie na prawie magdeburskim nadano mu dopiero w 1713 roku, dzięki staraniom Jana Jerzego Przebendowskiego, który wówczas władał tymi ziemiami.
W XVIII i XIX wieku miasto przeżywało rozkwit handlu i rzemiosła, szczególnie w dziedzinie tkactwa oraz produkcji sukna. Położenie na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych sprzyjało przekształceniu Ostrowa w dynamiczny centrum gospodarczo-handlowe.
Okres międzywojenny był dla miasta czasem intensywnego rozwoju. Tempo tego wzrostu bywało porównywane do sytuacji Gdyni, dzięki czemu Ostrów zyskał renomę jednego z najszybciej rozwijających się ośrodków miejskich w Wielkopolsce.
Czy Żydzi mieszkali w Ostrowie Wielkopolskim?
Żydzi po raz pierwszy pojawili się w Ostrowie w 1717 roku, kiedy to Jan Jerzy Przebendowski, ówczesny właściciel miasta, sprowadził ich do osiedlenia się tutaj. Dzięki przywilejowi z 1724 roku, 12 rodzin żydowskich mogło zamieszkać w mieście, rozwijać handel oraz wznosić własne obiekty, takie jak synagoga i cmentarz.
Społeczność ta szybko się powiększała, już w 1846 roku liczyła 1 709 osób, co stanowiło około 30% całej ludności Ostrowa. Największy napływ Żydów odnotowano w 1861 roku, gdy ich liczba sięgnęła 1 919 Wiosną 1940 roku tragedia Holocaustu dotknęła ostrowskich Żydów. Zostali oni wysiedleni do getta w Łodzi, a stamtąd większość skierowano do obozu zagłady w Chełmnie, gdzie stracili życie.
Jednym z nielicznych świadków dawnej żydowskiej obecności jest Nowa Synagoga przy ulicy Raszkowskiej. Wzniesiona w latach 1857-1860, została ocalona i przekształcona w miejsce pełniące funkcje kulturalne.
Co warto zobaczyć w Ostrowie Wielkopolskim?
W Ostrowie Wielkopolskim na szczególną uwagę zasługuje nowa synagoga mieszcząca się przy ulicy Raszkowskiej 21. To jedyny w Polsce przykład synagogi miejskiej w stylu mauretańskim, wzniesionej między 1857 a 1860 rokiem. Po kompleksowej renowacji w 2006 roku obiekt pełni dziś rolę centrum kulturalnego.
Warto też odwiedzić neoromańską konkatedrę pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika, zbudowaną w latach 1905-1907. Charakterystyczna czerwona cegła i bogate detale architektoniczne sprawiają, że świątynia wyróżnia się na tle innych budowli w mieście, zarówno pod względem stylu, jak i historycznego znaczenia.
Nie mniej ciekawą atrakcją jest muzeum 3D, które zabiera gości w podróż do Ostrowa z XIX wieku. Można tam zobaczyć
- Wiernie odtworzone ulice,
- Dawne witryny sklepowe,
- Kino, nawiązujące do przedwojennego kina Roma.
Na zakończenie zwiedzania warto wybrać się Ostrowskim Traktem Kultury.
- Ratusz z 1828 roku,
- Najstarszy kościół szachulcowy z 1778 roku,
- Wiele zabytkowych kamienic i budynków użyteczności publicznej pochodzących z XIX i XX stulecia.
To doskonała okazja, by poczuć historyczną atmosferę miasta.
Jakie są atrakcje nad zalewem Piaski-Szczygliczka?
Zalew piaski-szczygliczka to kluczowe miejsce wypoczynku dla mieszkańców Ostrowa Wielkopolskiego, usytuowane w północnej części miasta. Na terenie przekraczającym 10 hektarów znajduje się piaszczysta plaża o naturalnym charakterze oraz linowy park przygód, który oferuje ponad 50 atrakcji rozlokowanych na czterech trasach różniących się stopniem trudności, umieszczonych na wysokościach od 2 do 7 metrów. W okolicy zalewu funkcjonuje także wake park, gdzie można korzystać z wyciągu do nart wodnych i wakeboardu.
Dla miłośników sportów wodnych dostępne są do wypożyczenia:
- Rowery wodne,
- Kajaki,
- Łódki,
- Motorówki.
Dodatkowo promenada pieszo-rowerowa pozwala aktywnie spędzić czas, okrążając cały zbiornik wodny. Latem piaski-szczygliczkę odwiedza nawet 20 tysięcy osób dziennie, co świadczy o jej dużej popularności i znaczeniu dla lokalnej społeczności.
Jak przebiega Ostrowski Trakt Kultury?
Ostrowski trakt kultury to pieszy szlak, który prowadzi przez kluczowe zabytki centrum miasta. Można go zwiedzać wraz z przewodnikiem PTTK, który oprowadzi po trasie i przybliży jej historię.
- Najstarszą budowlę Ostrowa, szachulcowy kościół z 1778 roku,
- Dawną szkołę ewangelicką z 1866 roku,
- Kamienicę z 1797 roku przy ulicy Kaliskiej 4, w której mieszkał burmistrz,
- Budynek dawnego Teatru Miejskiego z 1913 roku przy ulicy Wolności 2,
- Nową synagogę z lat 1857-1860 położoną przy ulicy Raszkowskiej 21,
- Ratusz zaprojektowany w 1828 roku przez Johanna Heinricha Häberlina o elewacji ozdobionej gzymsami i filarami.
Godzinny spacer Ostrowskim traktem kultury pozwala w krótkim czasie poznać historię miasta sięgającą kilku stuleci. To świetna okazja, by szybko zobaczyć najważniejsze zabytki Ostrowa.
Jakie wydarzenia kulturalne i sportowe odbywają się w Ostrowie Wielkopolskim?
Ostrów Wielkopolski co roku gości festiwal filmowy Grand Prix Komeda im. Krzysztofa Komedy. W 2026 roku czeka nas już piętnasta edycja tej imprezy, zaplanowana na dni od 8 do 13 czerwca. Głównym punktem festiwalu jest konkurs na najlepszą muzykę do polskiego filmu fabularnego, a całość nawiązuje do postaci Komedy, który swoją młodość spędził właśnie w tym mieście.
Sportowe życie Ostrowa skupia się wokół nowoczesnej hali 3mk Arena Ostrów. To tutaj rozgrywane są spotkania koszykówki, piłki ręcznej i siatkówki na najwyższym poziomie ligowym. Arged BMSLAM Stal Ostrów Wielkopolski po raz pierwszy sięgnął po mistrzostwo Polski w koszykówce w sezonie 2020/2021, co było ogromnym sukcesem dla lokalnych fanów. Organizacją wydarzeń kulturalnych zajmuje się Ostrowskie Centrum Kultury. Dodatkowo, Stara Przepompownia zyskała znaczenie jako miejsce regularnych spotkań artystycznych, które znacząco wzbogacają ofertę kulturalną miasta i przyciągają miłośników sztuki.
Gdzie zjeść w Ostrowie Wielkopolskim?
W Ostrowie Wielkopolskim działa sporo restauracji serwujących różnorodne dania. Można tu spróbować zarówno klasycznych potraw kuchni wielkopolskiej, jak i dań z Włoch, Azji czy Meksyku.
- tutti santi,
- ostrów irish pub & restaurant,
- restauracja weranda,
- golonka w pepitkę.
Te lokale zdobyły wysokie oceny: 4,7/5 dla Tutti Santi i Ostrów Irish Pub & Restaurant oraz 4,6/5 dla Restauracji Weranda i Golonki w Pepitkę specjalizującej się w regionalnych przysmakach. W centrum i okolicach miasta można znaleźć przytulne kawiarnie, które kuszą domowymi wypiekami i lodami rzemieślniczymi. Restauracje przy zalewie Piaski-Szczygliczka zapewniają nie tylko smaczne posiłki, ale również malownicze widoki na wodę. Dla osób szukających luźnej atmosfery dostępne są liczne bary oraz bistro, zwłaszcza w centrum miasta.
Jak funkcjonuje Aglomeracja Kalisko-Ostrowska?
Aglomeracja Kalisko-Ostrowska to dwubiegunowa struktura metropolitalna, usytuowana w południowo-wschodniej części Wielkopolski. Jej największe ośrodki to Kalisz oraz Ostrów Wielkopolski.
Od marca 2015 roku funkcjonuje jako stowarzyszenie łączące 25 jednostek samorządu terytorialnego. Wśród nich znajdują się:
- 2 miasta,
- 7 gmin miejsko-wiejskich,
- 13 gmin wiejskich oraz
- 3 powiaty.
W roku 2021 populacja aglomeracji liczyła 381 670 mieszkańców, co stanowiło 10,94% ludności województwa wielkopolskiego.
Oba główne miasta pełnią istotne funkcje w sektorze usług i przemysłu na poziomie wyższym, obejmując takie dziedziny jak:
- Kultura,
- Szkolnictwo wyższe,
- Ochrona zdrowia.
Dzięki współpracy samorządów w ramach Stowarzyszenia Aglomeracja Kalisko-Ostrowska możliwe jest efektywne zarządzanie inwestycjami związanymi z infrastrukturą, transportem oraz ochroną środowiska na obszarze całej metropolii.
Jak wygląda rynek pracy w Ostrowie Wielkopolskim?
Rynek pracy w Ostrowie Wielkopolskim wyróżnia się stosunkowo niskim poziomem bezrobocia. W 2024 roku stopa ta wyniosła 3,0%, czyli znacznie mniej niż średnia dla województwa wielkopolskiego, która w maju 2026 roku sięgała 3,8%.
W mieście działają Ostrowski Park Przemysłowy oraz Ostrowska Rada Gospodarcza, które aktywnie wspierają rozwój lokalnych przedsiębiorstw. Dopełnieniem infrastruktury finansowej jest ponad 20 filii i oddziałów banków, co ułatwia dostęp do usług bankowych.
Dominujące sektory gospodarki to:
- Przemysł elektromaszynowy,
- Lotniczy,
- Chemiczny,
- Drzewny,
- Spożywczy,
- Branże IT,
- Automatyka.
Znaczącą rolę odgrywają także branże IT oraz automatyka, które dynamicznie się rozwijają. Dane GUS z końca 2020 roku pokazują, że w Ostrowie Wielkopolskim zarejestrowanych było aż 9 698 podmiotów gospodarczych w systemie REGON. To świadczy o różnorodności i aktywności gospodarczej tego regionu.
Jak dojechać pociągiem do Ostrowa Wielkopolskiego?
Ostrów Wielkopolski posiada dobrze zorganizowany dworzec PKP, z którego codziennie odjeżdża ponad 80 pociągów obsługiwanych przez Koleje Wielkopolskie, POLREGIO oraz PKP Intercity. Podróż do Poznania Głównego zajmuje około godziny i 19 minut. Miasto jest też bezpośrednio skomunikowane kolejowo z Wrocławiem, Łodzią oraz Katowicami, co czyni je ważnym węzłem tranzytowym na południu Wielkopolski. Na trasie do Wrocławia kursują między innymi pociągi InterCity serii Asnyk i Baczyński, które odjeżdżają wielokrotnie każdego dnia, zapewniając pasażerom wygodę i elastyczność podróży. Aktualne rozkłady jazdy są dostępne na Portalu Pasażera PKP PLK oraz w internetowych wyszukiwarkach poszczególnych przewoźników.
Jakie projekty miejskie i środowiskowe realizuje gmina?
Gmina Ostrów Wielkopolski realizuje inicjatywy proekologiczne, które mają poprawić jakość wód oraz zarządzanie wodami opadowymi. Najważniejszym elementem tych działań jest wsparcie finansowe na budowę przydomowych oczyszczalni ścieków. Ten program jest częścią Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 i jest adresowany do nieruchomości zlokalizowanych poza aglomeracją, gdzie infrastruktura kanalizacyjna jest trudna do wykonania z powodów technicznych lub ekonomicznych.
W tym samym czasie gmina przyjmuje wnioski o dotacje na zakup zbiorników na deszczówkę, co umożliwia zatrzymanie wody bezpośrednio w miejscu jej opadania.
Oba przedsięwzięcia wpisują się w kompleksową strategię:
- Ochrony zasobów wodnych,
- Wspierania adaptacji terenów wiejskich otaczających miasto,
- Przeciwdziałania skutkom zmian klimatu.
Dofinansowania na przydomowe oczyszczalnie ścieków i zbiorniki na deszczówkę
Gmina Ostrów Wielkopolski oferuje wsparcie finansowe na zakup oraz instalację przydomowych oczyszczalni ścieków. Do 75% kosztów kwalifikowanych może zostać pokryte z dotacji. Program dedykowany jest właścicielom nieruchomości, które znajdują się poza obszarami aglomeracji objętymi Krajowym Programem Oczyszczania Ścieków Komunalnych, zwłaszcza tam, gdzie brak jest dostępu do sieci kanalizacyjnej.
Od 1 kwietnia 2025 roku trwa również nabór wniosków na dofinansowanie zbiorników na wodę deszczową. Termin składania dokumentów upływa 30 czerwca 2026 roku.
Wnioski można złożyć:
- Osobiście w Urzędzie Gminy Ostrów Wielkopolski przy ulicy Gimnazjalnej 5,
- Elektronicznie, korzystając ze skrzynki podawczej ePUAP.