Pierwszy dzień zimy w 2026 roku, czyli przesilenie zimowe, przypada 21 grudnia (poniedziałek) o godzinie 21:51 czasu polskiego (20:51 UTC). To właśnie ta data oznacza początek zimy kalendarzowej i astronomicznej, terminy te są praktycznie synonimami. Jednak zima meteorologiczna rozpoczyna się wcześniej, bo już 1 grudnia, czyli aż 20 dni wcześniej. W Warszawie 21 grudnia to najkrótszy dzień w roku, który trwa tylko 7 godzin i 42 minuty (wschód słońca o 7:43, zachód o 15:25). Noc jest natomiast bardzo długa, aż 16 godzin i 18 minut. Od 22 grudnia długość dnia zaczyna się powoli wydłużać.
Kiedy wypada pierwszy dzień zimy kalendarzowej?
Pierwszy dzień zimy kalendarzowej w 2026 roku przypada na 21 grudnia, czyli poniedziałek, i zbiega się z przesileniem zimowym. W Polsce ta data jest często utożsamiana z początkiem zimy astronomicznej, ponieważ nie istnieje odrębna, oficjalna definicja zimy kalendarzowej różniąca się od astronomicznej.
Moment rozpoczęcia tej pory roku następuje około godziny 21:51 czasu polskiego (20:51 UTC), kiedy to Słońce osiąga swoją najniższą pozycję na niebie.
Data ta ulega jednak zmienności, zależnej od konkretnego roku. W okresie od 2021 do 2031 roku przesilenie zimowe przypadało na:
- 21 grudnia aż osiem razy,
- 22 grudnia trzykrotnie,
- Co jest efektem długości roku oraz występowania lat przestępnych.
Z kolei zima meteorologiczna rozpoczyna się zawsze 1 grudnia, niezależnie od wydarzeń astronomicznych. Następny pierwszy dzień zimy kalendarzowej będzie miał miejsce w grudniu 2027 roku.
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Pierwszy dzień zimy kalendarzowej 2026 | 21 grudnia (poniedziałek), godz. 21:51 czasu polskiego |
| Przesilenie zimowe 2026 (początek zimy astronomicznej) | 21 grudnia, godz. 20:51 UTC (21:51 czasu środkowoeuropejskiego) |
| Okres trwania zimy astronomicznej 2026/2027 | 21 grudnia 2026, 20 marca 2027 (88 dni i niemal 24 godziny) |
| Okres trwania zimy meteorologicznej 2026/2027 | 1 grudnia 2026, 28/29 lutego 2027 (90 dni) |
| Różnica między zimą kalendarzową, astronomiczną a meteorologiczną | Zima kalendarzowa i astronomiczna zaczynają się 21 grudnia, meteorologiczna zawsze 1 grudnia (20 dni wcześniej) |
| Najkrótszy dzień roku 2026 | 21 grudnia, długość dnia w Warszawie: 7 godzin i 42 minuty (wschód 7:43, zachód 15:25) |
| Tradycje związane z przesileniem zimowym | Święto Yule (Skandynawia), Saturnalia (starożytny Rzym), Dongzhi (Chiny), Szczodre Gody (Słowianie), dawne ogniska na cmentarzach |
| Prognoza pogody na zimę 2026 | Średnia temperatura grudnia w Polsce 0,2°C, średnie opady 38,9 mm (normy IMGW 1991-2020), z trendem ocieplania się |
| Najcieplejsze i najzimniejsze regiony w grudniu | Najcieplej na wybrzeżu; najzimniej w Karpatach i Sudetach z wczesnym i długotrwałym śniegiem |
Kiedy dokładnie zaczyna się zima astronomiczna w 2026 roku?
Zima astronomiczna 2026 wystartuje dokładnie 21 grudnia o godzinie 20:51 UTC, co w Polsce oznacza 21:51 czasu środkowoeuropejskiego. To właśnie wtedy mamy przesilenie zimowe, moment, gdy Słońce na półkuli północnej osiąga najniższą pozycję nad horyzontem, a dzień jest najkrótszy w całym roku.
Sezon zimowy według kalendarza astronomicznego potrwa do 20 marca 2027, kiedy to nastąpi równonoc wiosenna. W sumie zima będzie trwała 88 dni i niemal 24 godziny. Dla kontrastu, meteorolodzy liczą zimę od 1 grudnia do końca lutego, co daje łącznie 90 dni. Ta różnica wynika z odmiennego podejścia do wyznaczania granic pór roku.
Na początku astronomicznej zimy promienie słoneczne padają niemal prostopadle na zwrotnik Koziorożca, nie na równik, jak podczas równonocy. To właśnie ten szczegół wyróżnia zimowe przesilenie i oddziela je od pozostałych faz roku.
Co decyduje o dacie rozpoczęcia zimy astronomicznej?
O dacie rozpoczęcia zimy astronomicznej decyduje moment przesilenia zimowego, powiązany z nachyleniem osi Ziemi względem płaszczyzny jej orbity wokół Słońca, które wynosi około 23,4 stopnia. To właśnie to nachylenie sprawia, że na przemian półkula północna lub południowa jest skierowana bardziej ku Słońcu, co z kolei tworzy cykl zmieniających się pór roku.
Data i godzina przesilenia zmieniają się co roku, ponieważ rok kalendarzowy (365 lub 366 dni) nie pokrywa się dokładnie z rokiem zwrotnikowym trwającym około 365,24 dnia. Ten niewielki nadmiar sumuje się przez kolejne lata, przesuwając moment przesilenia o kilka godzin do przodu, a co cztery lata rok przestępny koryguje tę różnicę, cofając go nieco.
W XXI wieku przesilenie zimowe najczęściej wypada 21 grudnia, zdecydowanie rzadziej 22 grudnia. W okresie od 2021 do 2031 roku data 21 grudnia wystąpiła aż 8 razy, podczas gdy 22 grudnia tylko 3 razy. Warto zaznaczyć, że data przesilenia zależy wyłącznie od ruchu Ziemi wokół Słońca i nie jest powiązana ani z kalendarzem liturgicznym, ani z tradycją.
Dlaczego zima zaczyna się 22 grudnia?
Powszechne przekonanie, że zimę rozpoczyna zawsze 22 grudnia, już nie jest aktualne. W 2026 roku bowiem przesilenie zimowe, czyli moment astronomicznego startu tej pory roku, przypada dzień wcześniej, bo 21 grudnia.
Data 22 grudnia kojarzy się z początkiem zimy, ponieważ w drugiej połowie XX wieku i na przełomie ostatnich stuleci przesilenie częściej właśnie wtedy następowało. Jednak w okresie od 2021 do 2031 roku astronomiczna zima rozpoczyna się 21 grudnia aż w 8 z 11 lat, natomiast 22 grudnia zdarza się to tylko trzy razy, w latach 2023, 2027 i 2031. Zmiana ta wynika z narastającej różnicy między długością roku kalendarzowego a tzw. rokiem zwrotnikowym. Dodatkowo wpływ na datę mają korekty wprowadzone przez lata przestępne w kalendarzu gregoriańskim.
W nadchodzących dekadach XXI wieku przesilenie zimowe będzie coraz częściej przypadać na 21 grudnia, a czasem nawet na 20 grudnia. Dlatego utrwalanie daty 22 grudnia jako jednoznacznego początku zimy to uproszczenie, które wymaga weryfikacji na podstawie precyzyjnych obliczeń astronomicznych dla konkretnego roku.
Czym jest przesilenie zimowe?
Przesilenie zimowe to moment w ruchu Ziemi wokół Słońca, kiedy to gwiazda ta znajduje się w swojej najniższej pozycji na niebie. W tym czasie światło słoneczne pada niemal prostopadle na zwrotnik Koziorożca, leżący na szerokości 23°26’ na południu.
Dla osób mieszkających na półkuli północnej, w tym w Polsce, oznacza to najkrótszy dzień i najdłuższą noc w ciągu roku. W 2026 roku to zjawisko nastąpi 21 grudnia o godzinie 20:51 czasu uniwersalnego, co odpowiada 21:51 czasu lokalnego w Polsce.
Z punktu widzenia astronomii przesilenie zimowe jest momentem zwrotnym, od tej chwili dni zaczynają się stopniowo wydłużać aż do równonocy wiosennej przypadającej na marzec. Tymczasem na półkuli południowej w tym samym czasie przypada letnie przesilenie, czyli najdłuższy dzień w roku. Warto dodać, że przesilenia, zarówno zimowe, jak i letnie, oraz równonoce wiosenne i jesienne to cztery kluczowe momenty dzielące rok na pory roku i mające fundamentalne znaczenie w astronomii.
Jaka jest różnica między początkiem zimy kalendarzowej a astronomicznej w 2026 roku?
W 2026 roku początek zimy kalendarzowej zbiegł się dokładnie z początkiem zimy astronomicznej. Obie te daty wskazują na przesilenie zimowe, które nastąpi 21 grudnia o godzinie 21:51 czasu polskiego.
Pojęcie „zima kalendarzowa” jest powszechnie używane jako synonim zimy astronomicznej, choć nie ma swojej formalnej definicji, w przeciwieństwie do zimy meteorologicznej. Z kolei różnica polega na tym, że zima meteorologiczna w Polsce startuje zawsze 1 grudnia, czyli w 2026 roku aż 20 dni wcześniej niż kalendarzowa i astronomiczna.
Warto również zauważyć, że data rozpoczęcia zimy kalendarzowej nie jest ustalona na sztywno, może przypadać zarówno na 21, jak i 22 grudnia, w zależności od układu lat przestępnych. Często spotykanym błędem jest mylenie tych trzech pojęć: zimy kalendarzowej, astronomicznej i meteorologicznej, co często utrudnia prawidłowe zrozumienie momentu, kiedy zaczyna się zima.
Kiedy zaczyna się zima meteorologiczna w Polsce?
Zima meteorologiczna w Polsce rozpoczyna się zawsze 1 grudnia i trwa aż do końca lutego, nie mając związku z astronomicznymi zjawiskami, jak przesilenie zimowe. Taki sposób podziału pór roku, obejmujący pełne miesiące kalendarzowe: grudzień, styczeń i luty, stosowany jest przez IMGW oraz klimatologów na całym świecie. Dzięki temu znacznie łatwiej porównywać dane dotyczące temperatur i opadów w kolejnych sezonach.
W sezonie 2026/2027 okres zimowy meteorologiczny obejmie 90 dni, czyli od 1 grudnia 2026 do 1 marca 2027. To aż o 20 dni dłużej niż zima astronomiczna, która w tym roku zacznie się dopiero 21 grudnia. Dzięki temu, że zima meteorologiczna przypada zawsze w tym samym terminie, stanowi ona bardziej praktyczny punkt odniesienia do analiz średnich temperatur i opadów w różnych latach, w przeciwieństwie do przesilenia zimowego, które przesuwa się w kalendarzu.
Czym różni się zima astronomiczna od meteorologicznej?
Zima astronomiczna różni się od meteorologicznej głównie sposobem wyznaczania jej ram czasowych. Rozpoczyna się w momencie przesilenia zimowego, które w 2026 roku przypada na 21 grudnia, i trwa do równonocy wiosennej, czyli do 20 marca 2027. Natomiast zima meteorologiczna to trzy pełne miesiące kalendarzowe,grudzień, styczeń i luty.
W praktyce oznacza to, że zima astronomiczna sezonu 2026/2027 potrwa 88 dni i prawie 24 godziny, podczas gdy meteorologiczna trwa o ponad dobę dłużej, dokładnie 90 dni. Różnice te wynikają z faktu, że zima astronomiczna jest powiązana z ruchem Ziemi wokół Słońca, co powoduje przesuwanie się jej dat w kalendarzu o kilkanaście godzin każdego roku. Z kolei granice zimy meteorologicznej są stałe i niezmienne, co czyni je bardziej praktycznymi dla celów statystycznych.
Specjaliści od meteorologii i klimatologii preferują używanie podziału meteorologicznego, ponieważ umożliwia on wygodniejsze zestawianie i analizowanie danych na przestrzeni lat. W przeciwieństwie do nich, media oraz kalendarze popularne częściej wskazują na datę astronomiczną jako symboliczny start zimy. Obie definicje są poprawne, ale odpowiadają na różne potrzeby, ta astronomiczna opisuje wydarzenia związane z ruchem ciał niebieskich, podczas gdy meteorologiczna porządkuje i ułatwia analizę informacji o klimacie.
Kiedy przypada najkrótszy dzień w roku?
Najkrótszy dzień roku wypada 21 grudnia 2026 i zbiega się z przesileniem zimowym. W Warszawie Słońce wstaje wtedy o 7:43, a zachodzi o 15:25, co daje około 7 godzin i 42 minuty światła dziennego.
To właśnie wtedy mamy najmniej godzin słońca w ciągu całego roku. Dla porównania, podczas najdłuższego dnia, przesilenia letniego przypadającego na 21 czerwca, w stolicy słońce świeci aż przez 16 godzin i 46 minut. Różnica między tymi dwoma dniami wynosi więc ponad 9 godzin.
Warto zauważyć, że dni o podobnej długości, trwające około 7 godzin i 42-43 minut, pojawiają się także w kilku kolejnych dobach po przesileniu. Wynika to z faktu, że wokół przesileń tempo zmiany długości dnia jest bardzo powolne.
Ile trwa najkrótszy dzień w roku?
Najkrótszy dzień w roku przypada na 21 grudnia. W Warszawie trwa on około 7 godzin i 42 minuty, liczonych od wschodu słońca o 7:43 do jego zachodu o 15:25. Choć ta długość dnia odnosi się do stolicy, w pozostałych częściach Polski długość światła dziennego jest zbliżona, choć subtelnie zmienia się w zależności od położenia geograficznego. Na południu kraju dzień może być nieco dłuższy, podczas gdy na północy trwa krócej.
Dla zobrazowania, średnia długość dnia w Warszawie w grudniu 2026 roku wyniesie około 7 godzin i 48 minut, co oznacza, że różnica między najkrótszym dniem a przeciętnym dniem zimowym jest minimalna. Najdłuższy dzień w roku przypada na przesilenie letnie, które ma miejsce 21 czerwca. Wtedy słońce pozostaje nad horyzontem przez aż 16 godzin i 46 minut, czyli ponad dwukrotnie dłużej niż podczas zimowego przesilenia. Taka znaczna zmiana wynika z maksymalnego odchylenia osi Ziemi w kierunku przeciwnym do Słońca, co skraca dzień do mniej niż 8 godzin na półkuli północnej.
Ile trwa noc pierwszego dnia zimy?
W pierwszy dzień zimy, czyli 21 grudnia, noc w Warszawie trwa około 16 godzin i 18 minut. To czas, który pozostaje po odjęciu od całodobowego cyklu 7 godzin i 42 minut światła dziennego.
To właśnie wtedy mamy do czynienia z najdłuższą nocą w ciągu całego roku, zupełnym przeciwieństwem najkrótszej nocy, przypadającej na przesilenie letnie, 21 czerwca, która trwa niecałe 7 godzin i 14 minut. Różnica między tymi dwiema porami wynosi aż 9 godzin i 4 minuty, a taki sam rozkład czasu dotyczy jasnych i ciemnych godzin dnia. Ta symetria między długością dnia i nocy jest widoczna przez cały rok. W praktyce oznacza to, że podczas przesilenia zimowego Słońce świeci w Warszawie jedynie około 32% doby.Warto jednak zauważyć, że już od 22 grudnia noc zaczyna się stopniowo skracać, choć na samym początku zmiany są minimalne i mierzone w sekundach na dobę.
O której godzinie zachodzi słońce w pierwszy dzień zimy?
W pierwszy dzień zimy, 21 grudnia 2026 roku, w Warszawie słońce zachodzi o godzinie 15:25, a wschodzi już wcześniej tego samego dnia, o 7:43. To jeden z najwcześniejszych momentów zachodu słońca w ciągu całego roku, choć rekord ten należy do kilku dni między 8 a 18 grudnia, kiedy to słońce chowa się za horyzont już o 15:23. Takie zjawisko tłumaczy tzw. równanie czasu, które pokazuje niewielkie odchylenie między czasem słonecznym a tym wskazywanym przez zegar.
Przyczyną są:
- Eliptyczna orbita ziemi,
- Jej nachylona oś,
- Które wpływają na nieregularności w długości dnia.
W innych rejonach Polski godziny zachodu słońca różnią się w zależności od lokalizacji. Na przykład w miastach położonych bardziej na wschód słońce zachodzi wcześniej według czasu urzędowego, co wynika z przesunięcia geograficznego względem strefy czasowej. Po 21 grudnia zachody stopniowo przesuwają się ku późniejszym godzinom, podczas gdy poranki pozostają jeszcze ciemne i wschody słońca będą się opóźniać aż do końca miesiąca.
Kiedy dni zaczną się wydłużać?
Dni zaczynają się stopniowo wydłużać już od 22 grudnia, czyli zaraz po przesileniu zimowym. Jednak początkowe zmiany są minimalne, codziennie doświetla nas zaledwie kilkadziesiąt dodatkowych sekund.
W Warszawie czas trwania dnia zwiększa się z 7 godzin i 42 minut w dniu przesilenia do około 7 godzin i 47 minut pod koniec grudnia 2026 roku. Znaczniejsze, kilku minutowe różnice stają się widoczne dopiero w styczniu oraz lutym.
Co interesujące, wieczorne zachody Słońca zaczynają się przesuwać coraz później jeszcze przed samym przesileniem zimowym. Najwcześniejszy moment zachodu można zaobserwować między 8 a 18 grudnia, po czym stopniowo następuje jego opóźnienie.
Z drugiej strony, najpóźniejszy wschód Słońca w Warszawie przypada dopiero na koniec grudnia, mniej więcej między 29 a 31 grudnia, około godziny 7:45, przez co poranki pozostają dłużej mroczne. Większość z nas zaczyna odczuwać realne, zauważalne wydłużenie dnia, rzędu kilku minut tygodniowo, dopiero w drugiej połowie stycznia.
Jakie są tradycje i zwyczaje na pierwszy dzień zimy?
Przesilenie zimowe od wieków kojarzy się z powrotem światła i jest celebrowane w różnych zakątkach świata. W Skandynawii to właśnie z tego momentu wywodzi się święto Yule, natomiast w starożytnym Rzymie obchodzono Saturnalia. W Chinach ta tradycja przetrwała do dzisiaj pod nazwą Dongzhi.
Na terenach Polski, jeszcze przed wprowadzeniem chrześcijaństwa, Słowianie świętowali Szczodre Gody, które oznaczały początek nowego roku solarnego i mogły trwać nawet kilkanaście dni. W tym czasie starano się unikać wszelkich prac zarobkowych, a bliscy obdarowywali się tradycyjnymi pierogami zwanymi szczodrakami.
Na cmentarzach rozpalało się ogniska, by ogrzać dusze przodków pod opieką boga Welesa. Istotnym zwyczajem było także rytualne obejście domów z figurą przedstawiającą nowo narodzone słońce, które z czasem zostało zaadaptowane w chrześcijańskiej tradycji Bożego Narodzenia. Dziś pierwszy dzień zimy w Polsce nie jest już celebrowany odrębnymi obrzędami, dawnych zwyczajów nieco ustąpiły miejsca obchodom Bożego Narodzenia, które przypadają kilka dni później i przejęły ich główne elementy.
Jaka będzie pogoda na początek zimy?
Nie da się precyzyjnie przewidzieć pogody na początek zimy 2026 z dużym wyprzedzeniem. Wiarygodne prognozy sezonowe zwykle pojawiają się dopiero jesienią, tuż przed rozpoczęciem zimowego okresu.
Możemy jednak posiłkować się normami klimatycznymi IMGW dotyczącymi grudnia w Polsce z lat 1991-2020 Zgodnie z nimi, średnia temperatura w tym miesiącu wynosi około 0,2°C, a suma opadów to przeciętnie 38,9 mm.Warto podkreślić, że te statystyki coraz częściej bywają przekraczane. Na przykład grudzień 2024 roku charakteryzował się temperaturą wyższą o 2,3°C niż norma, co wskazuje na wyraźny trend ocieplania się tego miesiąca w Polsce, rzędu 0,24°C na każdą dekadę.
Znaczące różnice regionalne również odgrywają rolę.
- Najcieplej zwykle jest na wybrzeżu,
- Najniższe temperatury spotykamy w Karpatach i Sudetach, gdzie śnieg pojawia się najwcześniej i utrzymuje najdłużej.
Jeśli chodzi o bardziej dokładne prognozy na pierwszy dzień zimy 2026, warto się z nimi zapoznać bliżej daty, gdy dostępne będą krótkoterminowe dane meteorologiczne.
Ile dni zostało do pierwszego dnia zimy?
Do rozpoczęcia zimy dni mijają szybko, do 21 grudnia 2026 roku, kiedy przypada przesilenie zimowe, zostało dokładnie 146 dni. Liczba ta obejmuje okres od dzisiejszego dnia aż do momentu, gdy słońce znajdzie się w najniższym punkcie na niebie, co wydarzy się o 21:51 czasu polskiego.
Codziennie możemy obserwować, jak ten czas stopniowo się skraca. Warto mieć na uwadze, że ta liczba zmienia się z każdym kolejnym dniem, zależnie od momentu, w którym sprawdzamy odliczanie.
Jeśli jednak spojrzymy na początek zimy meteorologicznej, przypadający na 1 grudnia, czasu do niej zostało już mniej, ponieważ ta data poprzedza astronomiczny start sezonu o 20 dni. Jeśli chodzi o przeliczenie dni na tygodnie, to 146 dni oznacza około 20 tygodni i 6 dni oczekiwania na najkrótszy dzień w roku.
To sporo czasu, który wkrótce przyniesie zimową aurę.